ΦΡΑΓΜΑ ΞΥΛΙΑΤΟΥ

Νοέμβριος 2003

ΦΡΑΓΜΑ ΞΥΛΙΑΤΟΥ

Το φράγμα Ξυλιάτου χτίστηκε το 1982.  Είναι ένα όμορφο φράγμα στο δάσος.  Αρχικά είχε εμπλουτιστεί με Κυπρίνο, Κοκκινοφτέρα και Κουνουπιέρη.  Το τμήμα Αλιείας διατηρούσε ιχθυοτροφείο στο κέντρο του φράγματος για εκτροφή Πέστροφας που ελευθέρωνε κάθε χρόνο σε καλές ποσότητες για την ερασιτεχνική αλιεία.

Το υπό εξαφάνιση κυπριακό νερόφιδο (Natrix natrix cypriaca), το οποίο πιστεύετο ότι εξαφανίστηκε το 1971, όταν είχε εμφανιστεί για τελευταία φορά, ζει στο φράγμα.  Ο κύριος λόγος αφανισμού του ήταν οι ψεκασμοί με DDT που γίνονταν στους ποταμούς και στάσιμα νερά για την καταπολέμηση της μαλάριας.  Όταν το φράγμα κτίστηκε το 1982, το νερόφιδο εμφανίστηκε και πάλιν και από τότε άρχισε αργά αλλά σταθερά να πολλαπλασιάζεται. (Συνέχεια...)

Κάθε χρόνο γύρω στον Ιούνιο, καλές ποσότητες Πέστροφας απελευθερώνονταν στο φράγμα (5-8 χιλιάδες) και αμέσως μετά άρχιζε η περίοδος ψαρέματος.  Το ψάρεμα ήταν καλό, αλλά λόγω της συμπεριφοράς κάποιων λεγόμενων "ψαράδων" (κολυμπούσαν στο φράγμα και κατέστρεφαν τα δίχτυα του ιχθυοτροφείου για να πιάσουν τα ψάρια, χρησιμοποιούσαν προβολείς τη νύχτα για ψάρεμα, και γενικά έκαναν οτιδήποτε ήταν δυνατόν για να πιάσουν πολλά ψάρια χωρίς να χρειαστεί να ψαρέψουν κανονικά), το τμήμα Αλιείας εγκατέλειψε αυτή τη μέθοδο.  Ήταν σοφή απόφαση.  Τα επόμενα χρόνια, αφήνονταν σε άγνωστα διαστήματα μικρότερες ποσότητες πέστροφας και το φράγμα παρέμεινε ανοικτό ολόχρονα.  Πραγματικός παράδεισος για τους λάτρεις του είδους.

 Η Πέστροφα, Κυπρίνος, Κοκκινοφτέρα, Κουνουπιέρης, Αστακός και Νερόφιδο ζούσαν αρμονικά στο φράγμα.  Όλα αυτά όμως μέχρι τον εμπλουτισμό του φράγματος με το Μεγαλόστομο Λαβράκι.  Όπως ήταν αναμενόμενο, οι αριθμοί του νερόφιδου άρχισαν να μειώνονται δραματικά.  Τότε μια Γερμανίδα ειδικός (Dr. Brigit Blosat) επιστρατεύτηκε το 2001, για να μελετήσει τα νέα δεδομένα και να δώσει απαντήσεις στο πρόβλημα.  Εκείνη την εποχή το τμήμα Αλιείας καλούσε γραπτώς τους ερασιτέχνες ψαράδες να ψαρεύουν εντατικά Λαβράκια για να μειωθούν σε αριθμό.  Ήταν η δεύτερη φορά που η Γερμανίδα ειδικός επισκέπτονταν το νησί.  Η πρώτη ήταν το 1995 όταν ήρθε να μελετήσει τη συμπεριφορά και να καταγράψει τον αριθμό των νερόφιδων.

 Η Γερμανίδα ειδικός Dr. Brigit Blosat, ετοίμασε μια σειρά από μέτρα τα οποία αποσκοπούσαν στην προστασία του νερόφιδου.  Αυτά περιλάμβαναν μεταξύ άλλων το κλείσιμο του φράγματος για προστασία του υδροβιότοπου (ίσως όμως αυτό να ήταν ιδέα του τμήματος Αλιείας για να απαλλαγεί από ένα πρόβλημα) και την κατασκευή μικρών λιμνών γύρω από το φράγμα για προσέλκυση βατράχων (τροφή για τα νερόφιδα).  Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι δεν ΕΝΗΜΕΡΩΘΗΚΕ ΠΟΤΕ για το γεγονός ότι το φράγμα ήταν γεμάτο με Λαβράκια, με δείγματα πάνω από 3 κιλά το καθένα.

Οι ψαράδες που επισκέπτονταν το φράγμα τα τελευταία χρόνια, γνώριζαν για το νερόφιδο και δεν το κυνηγούσαν.  Τι γίνεται όμως με τους χιλιάδες επισκέπτες; Αυτοί ξέρουν; Ενδιαφέρθηκε κάποιος να τους ενημερώσει;  Και με τους παράνομους ψαράδες, κυρίως αλλοδαπούς;  Αυτούς ποιος τους ενημέρωσε;

Οι πληροφορίες που δόθηκαν στη Γερμανίδα ειδικό ήταν παραπλανητικές και είχαν σαν αποτέλεσμα να εξάγει λανθασμένα συμπεράσματα.  Το ψάρεμα δεν θα έπρεπε ποτέ να απαγορευτεί και η δημιουργία των πέντε λιμνών στο φράγμα για αναπαραγωγή βατράχων δεν είναι αρκετή. Τα βατράχια θα χρησιμοποιηθούν ως φαγητό από τα Λαβράκια που με τη σειρά τους θα μεγαλώσουν ακόμα περισσότερο και θα φάνε ακόμα πιο πολλά νερόφιδα.  Όπως μας έχει ειπωθεί, υπάρχουν 10 ενήλικα νερόφιδα στο φράγμα.  Σ' αυτά έχουν ήδη τοποθετηθεί πομποί.  Σίγουρα κάποιοι από αυτούς τους πομπούς βρίσκονται στα στομάχια κάποιων ψαριών.  Ότι και να συμβαίνει όμως, όλα ανεξαιρέτως τα νεογέννητα νερόφιδα θα δεχθούν επίθεση από Λαβράκια και θα αφανιστούν μέχρι το τελευταίο.  Σε μερικά χρόνια τα ενήλικα νερόφιδα θα πεθάνουν από φυσικό θάνατο και το είδος θα εκλείψει.  Εκτός κι αν γίνει κάτι σωστό επιτέλους.

 Πιστεύω ότι υπάρχουν μόνο δύο λύσεις στο πρόβλημα.  Η μία είναι να αδειάσει το φράγμα έτσι ώστε να ψοφήσουν όλα τα  Λαβράκια συμπεριλαμβανομένων και χιλιάδων άλλων ψαριών, με όλα τα επακόλουθα που θα είχε μια τέτοια πράξη στο περιβάλλον, τους γεωργούς της περιοχής κλπ...  Δεν χρειάζεται φυσικά να αναφέρουμε ότι μόλις το φράγμα γεμίσει, το πιο πιθανό είναι να εμφανιστεί και πάλι το Λαβράκι όπως προηγουμένως.  Η δεύτερη λύση είναι να μετακινηθεί το νερόφιδο.  Ας τα μεταφέρουν σε κάποιο άλλο φράγμα όπως αυτό του Καφίζη που είναι απομονωμένο και με δύσκολη πρόσβαση.  Ή ίσως σε κάποιο άλλο φράγμα που δεν το γνωρίζει ο κόσμος.