Αρχική Σελίδα: Προσκοπική Τέχνη: Εκπαιδεύσεις: Αστερισμοί

Αστερισμοί

Σημείωση:
Εδώ παραθέτουμε πληροφορίες σχετικές με γνώσεις για αστερισμούς σε σχέση με τις απαιτήσεις και τις κατεγραμμένες προσκοπικές γνώσεις όπως τις μάθαμε και μαθαίνουμε στα πλαίσια τις προσκοπικής μας ιδιότητας, στο 76ο Σύστημα Προσκόπων Στροβόλου. Η έρευνα μας στο θέμα αυτό απέδειξε ότι το κεφάλαιο 'ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΙ' είναι πολύ μεγάλο. Εδώ παραθέτουμε βασικές αρχές και γνώσεις, αρκετές για τον πρόσκοπο να δικαιούται να δηλώνει γνώστης του θέματος, αλλά και να πάρει ένα έναυσμα-κίνητρο για περαιτέρω μελέτη και ενδιαφέρον.
 
 
Πρόλογος
Πλάνήτες - Αστέρια - Αστερισμοί
Κατηγορίες Αστερισμών
Μεγάλη Άρκτος
Μικρή Άρκτος
Αστερισμός του Δράκοντα
Κασσιόπεια
Αστερισμός του Κηφέα
Λύρα
Ινίοχος
Λέοντας
Δίδυμοι
Κομήτες
Η Γη, ο Ήλιος, το Φεγγάρι - Εκλείψεις

Πρόλογος
Από την αρχαιότητα, ο ουρανός τη νύχτα σαγήνευε τον άνθρωπο. Και ο τότε άνθρωπος μελέτησε τα αστέρια και κατάφερε να τα 'καταλάβει'. Δημιούργησε μύθους γύρω από τους περισσότερους αστερισμούς και άστρα και τα ονόμασε ανάλογα. Έμαθε να τα χρησημοποιεί για να μετρά το χρόνο και να προσανατολίζεται. Και αυτή η γνώση μεταφέρθηκε μέχρι σήμερα, και αναπτύχθηκε σε επιστήμη.

Πλανήτες - Αστέρια - Αστερισμοί
Η βασική διαφορά μεταξύ πλανήτη και αστεριού, όσον αφορά τον επίγειο παρατηρητή, βρίσκεται στο από που έρχεται το φώς του. Δηλαδή, το κάθε ουράνιο σώμα που βλέπουμε από τη γη, για να το βλέπουμε σημαίνει ότι εκπέμπει φως. Αν αυτό το φως προέρχεται από το ίδιο το ουράνιο σώμα, τότε το ονομάζουμε άστρο. Αν όμως προέρχεται από κάποιο άλλο ουράνιο σώμα, το οποίο το φωτίζει, το ονομάζουμε πλανήτη. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι ο Ήλιος μας είναι ένα άστρο, ενώ το φεγγάρι ένας πλανήτης. Καλύτερο παράδειγμα θα μπορόυσε να ήταν ο πλανήτης Αφροδίτη, ο οποίος πολύ εύκολα μπορεί να θεωρηθεί σαν άστρο, ενώ στην πραγματικότητα είναι πλανήτης.

Οι αστερισμοί, τώρα, είναι ομάδες αστεριών οι οποιές συνήθως δημιουργούν συγκεκριμένα σχήματα μεταξύ τους. Αυτές οι ομάδες αστεριών τράβηξαν την προσοχή των αρχαίων και τις σύνδεσαν με τη μυθολογία τους.

Κατηγορείες Αστερισμών
Οι αστερισμοί κατατάσσονται σε τρεις κατηγορείες, ανάλογα με την παρουσία τους στον ουρανό. Οι τρεις αυτές κατηγορείες είναι:

Αφανείς
Οι αστερισμοί οι οποίοι δεν 'ανεβαίνουν' ποτέ στον ουρανό, και συνεπώς δεν τους βλέπουμε.

Ημιφανείς
Οι αστερισμοί οι οποίοι δεν βρίσκονται στον ουρανό καθ' όλη τη διάρκεια της νύκτας, αλλά ανατέλλουν ή δύουν συγκεκριμένη ώρα.

Αειφανείς
Οι αστερισμοί οι οποίοι βρίσκονται πάντα στον ουρανό, δηλαδή δεν δύουν ποτέ. Σ' αυτή την κατηγορεία βρίσκουμε αστερισμούς όπως η Μεγάλη και η Μικρή Άρκτος.

Μεγάλη Άρκτος
Ο πιο εύκολα εντοπιζόμενος αστερισμός. Έχει το σχήμα τετράγωνου τηγανιού με χερούλι. Το "τηγάνι αποτελείται από 4 αστέρια και το "χερούλι" από 3. Εύκολα παρατηρούμε ότι το μεσαίο αστέρι της "ουράς" αποτελείται από 2 αστέρια πολύ κοντά το ένα με το άλλο (ένα πολύ μικρό και ένα μεγάλο). Οι αρχαίοι Έλληνες τα ονόμαζαν Μιζάρ και Αλκόρ ενω οι ιθαγενείς Αμερικάνοι Σκουώ και Παπού (Άλογο και αναβάτης).  Οι ιθαγενείς Αμερικάνοι τα χρησιμοποιούσαν για να ελέγχουν την όραση των παιδιών τους. Τα 8 άστρα τα οποία αναφέραμε είναι φυσικά τα άστρα τα οποία είναι ορατά με γυμνό μάτι. Η Μεγάλη Άρκτος αποτελείται συνολικα από 128 αστέρια.

 
 

Μικρή Άρκτος
Έχει το ίδιο σχήμα με τη Μεγάλη Άρκτο αλλά είναι πολύ μικρότερη και το "τηγάνι" είναι ανάποδα. Το τελευταίο άστρο στο "χερούλι" της Μικρής Άρκτου ονομάζεται Πολικός Αστέρας ο οποίος βρίσκεται πάντα πάνω από το πραγματικό Βορρά της Γης.
Για να τη βρούμε στον ουρανό, βρίσκουμε πρώτα τη Μεγάλη Άρκτο. Επεκτείνουμε τη φανταστική γραμμή που ενώνει τα δύο άστρα της βάσης του "τηγανιού" και σε απόσταση ίση με 5 φορές την απόσταση των δύο αυτών αστεριών βρίσκουμε τον Πολικό Αστέρα (στην ουρά της Μικρής Άρκτου).

Μυθολογία
Η Ήρα μεταμόρφωσε την Καλλίστη σε αρκούδα (άρκτο) από ζήλια επιδή, η Καλλίστη, έκανε παιδί με το Δία - τον Αρκάδα. Όταν χρόνια μετά ο Αρκάδας βγήκε στο δάσος για κυνήγι, τον συνάντησε η αρκούδα μητέρα του, η Καλλίστη. Αυτή προσπάθησε να τον αγκαλιάσει αλλά ο Αρκάδας, μη γνωρίζοντας ότι η αρκούδα ήταν η μητέρα του μεταμορφωμένη, φοβήθηκε και της επιτέθηκε. Ο Δίας για να αποτρέψει τον Αρκάδα από το να γίνει μητροκτόνος επενέβηκε και τους μετάτρεψε και τους δύο (Καλλίστη και Αρκάδα) σε αστερισμούς. Η Ήρα θύμωσε από την ενέργεια αυτή του Δία και τους καταράστηκε να μην ξεκουραστούν ποτέ δύοντας στον Ωκεανό. Έτσι από τότε η Μεγάλη και Μικρή Άρκτος δεν δύουν ποτέ.

Αστερισμός του Δράκοντα
Αποτελείται από μια μεγάλη γραμμή αστεριών που δεν λάμπουν τόσο δυνατά όσο αυτά της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου. Βρίσκεται μεταξύ των δύο προαναφερθέντων αστερισμών.

Κασσιόπεια
Προεκτείνοντας τη γραμμή που χρησιμοποιήσαμε για να βρούμε τον Πολικό Αστέρα, σε απόσταση ίση περίπου με την απόσταση μεταξύ Μικρής και Μεγάλης Άρκτου, βρίσκουμε τον αστερισμό της Κασσιόπειας. Αποτελείται από πέντε αστέρια σε σχήμα Σ, Μ, W ή 3 αναλόγως της εποχής και της ώρας.

Αστερισμός του Κηφέα
Βρίσκεται μεταξύ της Κασσιόπειας και της Μικρής Άρκτου. Αποτελείται από πέντε αστέρια.

Μυθολογία
Ο αστερισμός της Κασσιόπειας ονομάζεται και "Θρόνος της Βασίλισσας" γιατί παριστάνει το θρόνο της βασίλισσας της Αιθιοπείας Κασσιόπης. Η Κασσιόπη μετατράπηκε σε αστερισμό όταν θύμωσε το Θεό Ποσειδώνα επιδή έλεγε ότι ήταν πιο όμορφη από τις Νηριήδες, νύμφες του Ποσειδώνα.
Ο αστερισμός του Κηφέα πήρε το όνομα του από το Βασιλιά Κηφέα, σύζυγο της Κασσιόπης.

Λύρα
Αν φέρουμε μια γραμμή που να ενώνει τη Μεγάλη Άρκτο με την Κασσιόπεια, και μια δεύτερη γραμμή κάθετη στην πρώτη που να περνά από τον Πολικό Αστέρα, βρίσκουμε ένα λαμπρό αστέρι, το Βέγα. Ο Βέγας είναι μέρος του αστερισμού της Λύρας που αποτελείται από το Βέγα και τέσσερα άλλα μικρότερα αστέρια σε σχήμα ρόμβου. 

Μυθολογία
Ο αστερισμός της Λύρας συμβολίζει τη λύρα του Ορφέα.

Ινίοχος
Ακολουθώντας την κάθετη γραμμή που χρησιμοποιήσαμε για να βρούμε τη Λύρα, αλλα από την αντίθετη κατεύθυνση τώρα, βρίσκουμε ένα άλλο λαμπερό αστέρι με άλλα τρια μικρότερα κοντά του. Αυτό το αστέρι ονομάζεται Capella και είναι μέρος του αστερισμού του Ινίοχου.

Λέοντας
Βρίσκεται αριστερά της Μεγάλης Άρκτου και το μεγαλύτερο αστέρι του είναι ο Regulus.

Δίδυμοι
Βρίσκεται μεταξύ του αστερισμού του Ινίοχου και του αστερισμού του Λέοντα. Τα δύο πιο μεγάλα του αστέρια είναι ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης.

Μυθολογία
- Ο αστερισμός του Λέοντα συμβολίζει το λιοντάρι της Νεμέας που σκότωσε ο Ηρακλής.
- Σύμφωνα με τη μυθολογία ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης ήταν δύο αχώριστοι φίλοι οι οποίοι έμειναν φίλοι μέχρι το θάνατο.

Κομήτες
Οι κομήτες είναι και αυτοί ουράνια σώματα. Κατ' ακρίβεια είναι νεφελώδη αστέρια, τα οποία όμως ταξιδεύουν στον ουρανό με σιγκεκριμένη τροχιά (πορεία). Υπάρχουν κομήτες οι οποίοι σπάνια εμφανίζονται στον ουρανό της Γης ενώ άλλοι μπορεί να εμφανιστούν μια φορά μόνο και να μην ξαναπεράσουν ποτέ.

Η Γη, ο Ήλιος, το Φεγγάρι - Εκλείψεις

Η Γη
Η Γη είναι ο τρίτος πλανήτης από τον Ήλιο. Έχει σχήμα σφαίρας πιεσμένης στους δύο πόλους με διάμετρο 12,756Χμ περίπου. Μοναδικός της φυσικός δορυφόρος είναι η Σελήνη.
 

Φωτογραφία της Γης από το διαστημοπλάνο Γαλιλαίος (2 εκατομ. Km από τη Γη)

Ο Ήλιος
Ο Ήλιος
Ο ήλιος μας

Το Φεγγάρι
Φωτογραφίες της Σελήνης από το διαστημοπλάνο Γαλιλαίος

Εκκλείψεις
έκλειψη ηλίου



Αρχική Σελίδα: Προσκοπική Τέχνη: Εκπαιδεύσεις: Αστερισμοί